Natura 2000 je najvažniji dokument Evropske Unije (EU) o zaštiti životne sredine i jedan od uslova zemljama pristupnicama za pridruženje Uniji.

Dokument se sastoji od Direktive o pticama i Direktive o staništima, u čijoj je osnovi stvaranje evropske ekološke mreže područja namijenjenih očuvanju rijetkih vrsta i stanišnih tipova. Cilj mreže je očuvanje više od hiljadu rijetkih, ugroženih i endemičnih vrsta divljih životinja i biljaka, te oko 230 staništa. Do sada je u ekološku mrežu NATURA 2000 uključeno oko 30.000 područja, što je čini najvećom mrežom očuvanih područja na svijetu.

“Proces pripreme i primjene Nature 2000 u svim zemljama je veoma složen jer je potrebno učešće svih zainteresovanih strana u procesu-od ministarstava do vlasnika zemljišta”, kaže Nataša Kovačević iz NVO Green Home, koja je u saradnji sa World Wildlife Fund (WWF) organizovala trening za podizanje kapaciteta nevladinih organizacija u Crnoj Gori o dokumentu Natura 2000.

“Zabrinjava što crnogorska javnost, kao ni crnogorske vlasti, ne shvataju koliko je zahtjevna i složena Natura 2000. Njene granice moraju se odredjivati isključivo naučnim principom. Ne uzimaju se u obzir ekonomski ili socijalni momenti, ali se naravno kasnije uskladjuju”, objašnjava Kovačević.

O složenosti procesa govori primjer Srbije, gdje je pobrojano oko pola miliona vlasnika šuma. Neke od njih biće područja Natura 2000, što znači da će biti odredjenih ograničenja na njihovo korišćenje.

“Kako doći do tih pola miliona ljudi i objasniti im nove principe kojima će morati da se prilagode? Jedino sinergijom nevladinog sektora i zvaničnih institucija”, smatra Duška Dimović, direktorica WWF za Srbiju, koja podsjeća da se oko 30% zakona EU sa kojima se domaća zakonodavstva moraju uskladiti odnosi na životnu sredinu.

Sve zemlje regiona imaju slične probleme u ovoj oblasti – problematični su institucionalni kapaciteti, više njihova brojnost nego stručnost, nedostaju finasije i znanje kako do njih doći. Medjutim, iskustvo se lako preliva izmedju država regiona, jer ih povezuje priroda koja se ne mijenja prelaskom granica.

“Mi smo u istim bio-geografskim regijama, imamo slično zakonodavstvo, dakle lakše ćemo se razumjeti nego recimo sa nekom zemljom iz Sjeverne Evrope. Naša ideja je da pomognemo da nevladine organizacije u Crnoj Gori budu partner u razgovoru sa institucijama kao što su ministarstva i zavodi”, kaže Andrea Štefan iz Zagreba, angažovana u Mediteranskom programu WWF.

Tokom trodnevnih radionica predstavnici članica mreže edukovani su o zakonodavstvu EU u oblasti zaštite prirode, strukturi i modelima izvodljivosti Natura 2000, te mogućnostima za finansiranje projekata i saradnji sa prekograničnim partnerima.

“Većina ljudi kaže to se mene ne tiče. Ali čitava planeta je mreža života i sve što se desi na jednom njenom kraju nekako dodje do nas. Zamislite planetu kao svoju kuću – naravno da vam je stalo što vam se dešava u kući”, poručuju članice mreže Natura 2000.