Iako su budvanski maslinari uspjeli da u proteklih pet godina zasade oko 5,000 maslina, najmanje isto toliko ih je uništeno neplanskom gradnjom, a neka od tih stabala bila su stara i preko 500 godina, tvrdi predsjednik Udruženja maslinara Božidar Mitrović. Najnoviji dodatni biznis graditelja je da iskopavaju masline stare više od vijek i prodaju ih u Podgorici za 10.000 EUR.

U NVO Maslinada, koja okuplja 160 maslinara sa oko 14,000 maslina, najavljuju da će ove godine duž Budvanske rivijere zasaditi još 1,000 stabala, uglavnom autohtone sorte žutice. Sade se i neke od uvoznih sorti, poput oblice iz Hrvatske, koja u Paštrovićima ima stotinjak zasada. Riječ je o crnoj, visokoprinosnoj sorti koja daje kvalitetno ulje. “Žutica je ipak naš favorit jer je dugovječna sorta i ima veliki procenat ulja.
Pretprošle godine, na primjer, kada je bila veoma rodna godina, moje masline žutice dale su 28 litara ulja od 100 kila ploda”, priča Mitrović. Za razliku od svojih predaka koji su maslinu samo kastrili, on je danas reže i djubri.

No, da bi se dobilo kvalitetno ulje, osim dobre sorte i umješnosti maslinara treba imati i dobar mlin za masline. A takvih je danas u Paštrovićima samo dva – jedan stari i jedan novoizgradjeni koji će prvu meljavu obaviti ove godine.

Budvanski maslinari godinama pregovaraju sa Opštinom da im izgradi ili ustupi zemljište kao otplatu mlina koji je šezdesetih godina nacionalizovan, a izgradila ga je austrougarska 1905.Gubitak mlinova pratilo je uništavanje maslina pa ih je danas na Budvanskoj rivijeri tek oko 45,000, što je gotovo prepolovljen broj u odnosu na prije pola vijeka. “Naši kažu ne može se razvijati turizam i maslinarstvo, jer treba zemlja za gradnju… pa kako onda to uspijeva Španiji koja je šampion i u turizmu i u proizvodnji maslina? Uspijeva im jer su shvatili da jedno drugo ne isključuje, već pospješuje. Zato oni čak imaju i ministarstvo za podršku maslinarstvu”, kaže Mitrović.