Ohridski biser, zaštićen UNESCO-om kao unikatni brend Makedonije, svoju slavu duguje jednoj vrsti endemične ohridske ribice – plašice, od čije krljušti nastaje biserni sjaj. Tajnu proizvodnje bisera danas čuvaju samo dvije porodice u Ohridu.

“Sa ribljeg stomaka se skida krljušt i od nje se specijalnom tehnologijom pravi ohridski biser”, kaže Pavel Filev, jedan od nastavljača osamdeset godina duge tradicije bisernog zanata, koji nam otkriva dio porodične tajne. “Kada se odvoji krljušt, njen unutrašnji dio se koristi za proizvodnju emulzije kojom se vezuju čestice i nastaju oblici. Kalup se upotrebljava samo za okrugle bisere, jer je to vrlo konzervativan nakit koji se malo mijenjao tokom istorije, i sve se radi ručno”.

Za kilogram nakita potrebno je oko 100 kilograma ribe, a masovni izlov organizuje se jednom u pet godina. Medjutim, poslednjih godina nema plašice u nekadašnjim količinama, pa grad uskoro dobija kolektor koji bi trebao spriječiti zagadjenje jezera i tako omogućiti zaštitu te riblje vrste. Osim u Ohridu, plašice ima još samo u Bajkalu i afričkom jezeru Tanganiku.

Bisere inače radjaju školjke, koje se otvaraju za vrijeme oplodnje, pa obavijaju zrnca pijeska sokovima svojih žlijezda sve dok ne nastane biser. Na Tajlandu, na primjer, postoje plantaže takvih školjki, no priča se da su Ameikanci za ohridske recepte pravljenja bisera nudili milione dolara. Bez uspjeha. “Ohridski biser je zasticen UNESCO-om, ali i porodicnom zakletvom”, kaže Filev.