Želimo da ovo bude mjesto susreta sa svima vama sa kojima dijelimo isti cilj- da Crna Gora postane zelenije mjesto za život. Zato smo za početak izdvojili nekoliko linkova:

EKO VIJESTI – novosti iz Crne Gore i svijeta,
EKO PATROLA – zabilješke o svakodnevici,
MODRO ZELENO – crnogorski jug i njegovo zaledje,
DUBOKO ZELENO – sjever Crne Gore,
URBANO ZELENO – eko urbis,
PUT U ZELENO – turističke razglednice.

montenegreen@gmail.com

Težnja investitora da maksimiziranju profit i izostanak strateških rješenja za odlaganje otpada prijete da cjelokupan prostor opštine, uključujući ekološki i turistički važne prostore u zaleđu, trajno devastiraju vizuleno, ekonomski i ekološki. Principi održivog razvoja (sustainable development) ne samo da se ne poštuju, već se o njima uopšte i ne govori.

Stoga su nevladine organizacije “Nezavisna gradjanska inicijativa” i “Green.me” pokrenule kampanju “Podsticanje selektivnog prikupljanja i obrade otpada u opštini Budva“ kojom se ukazuje moguće rješenje ovog problema putem selektivnog odlaganja, koje je od ove godine i naša zakonska obaveza primjenom novih zakona uskladjenih sa evropskim standardima.

Kampanja će trajati šest mjeseci, a medju aktivnostima su pronalaženje otkupljivača za stari papir, karton i plastiku, utvrditi lokacije za privremena skladišta (reciklažna dvorišta), nabaviti i rasporediti posebne kontejnere, nabaviti posebne kante za papir i distribuirati ih preduzećima koja “proizvode” papir, osloboditi preduzeća sa posebnim kontejenerima plaćanja odvoza smeća za papir i plastiku, pronaći sistem za praćenje i kažnjavanje onih koji neselektivno odlažu otpad.

Projektom “Podsticanje selektivnog prikupljanja i obrade otpada u opštini Budva ” želimo da promovišemo principe održivog razvoja, animiramo javno mnjenje u cilju zaštite životne sredine, modeliramo uticaj civilnog društva u oblasti urbane kulture i povećamo transparentnost u procesu donošenja odluka kojima se utiče na životnu sredinu.

Nosioci projekta su NVO „Nezavisna građanska inicijativa“ i NVO „Green.me“ iz Budve, a partneri projekta su Opština Budva, Javno komunalno stambeno preduzeće „Budva“, Turistička organizacija opštine Budva i Ministarstvo uređenja prostora i zaštite životne sredine.

Projekat je donirala Opštinska komisije za raspodjelu sredstava NVO, u iznosu od 3.000 EUR.

Većina njih biće tradicionalni „Aman junkie“ gosti koji širom svijeta borave u hotelima te singapurske kompanije, a o konceptu odmora koji promoviše ovaj hotelski brend govore i naše fotografije: boje i materijali odražavaju ugodjaj nekadašnjeg paštrovskog ribarskog sela – od udobnih tonova i minimalističke dekoracije do upotrebe prirodnih materijala, prevashodno drveta i kamena.

Suprotno onome što se u Crnoj Gori najčešće podrazumijeva pod „ekskluzivom“ (gužva, stotinjak decibela, pozlaćene kvake i ogromna zdanja), u hotelu Sveti Stefan najavljuju da će brendirati odredište koje nudi potpuni relaks, u mirnom, elegantnom okruženju prirodnog ambijenta. Tome u prilog i činjenica da će na Svetom Stefanu boraviti najviše 108 gostiju, o kojima će brinuti izmedju 300 i 500 zaposlenih.

Vrste objavljene u istraživanju nalaze se u globalnoj bazi podataka Ocean Biogeographic Information System (OBIS). U bazi je 30 MILIONA zabilješki i više od 800 pojedinih baza podataka iz različitih institucija širom svijeta.

U studiji se može pročitati da su vode Australije i Japana, sa pojedinačno oko 33.000 vrsta organizama, daleko biološki najraznolikije. Slijede ih vode oko Kine, Sredozemno more i Meksički zaliv, što daje popis 5 morskih staništa s najraznolikijim vrstama dosad poznatima čovjeku.

U prosjeku, čak petinu vrsta čine rakovi koji, zajedno s mekušcima i ribama, sačinjavaju polovinu svih poznatih vrsta u 25 regija.

Ribe čine 28% svih vrsta tropskog dijela zapadnog Atlantika i jugoistoka SAD-a, a samo 3 do 6% voda Arktika, Antarktika, Baltika i Mediterana. Trenutno titulu “kosmopolita” medju ribama nosi Chauliodus sloani, koja živi u četvrtini svih okeana i mora svijeta.

Broj jedinstvenih, endemskih vrsta koje nećete naći nigdje drugdje u svijetu najveći je u regijama Australije i Novog Zelanda, Antarktika i Južne Afrike. Endemi čine čak polovinu svih morskih vrsta Novog Zelanda i Antarktika, te četvrtinu australijskih i južnoafričkih morskih vrsta.

Mediteran nosi titulu mora sa najviše invazivnih vrsta – u ovom dijelu svijeta zabilježeno je čak preko 600 invazivnih vrsta, ponajviše mekušaca, rakova i riba. Najveći broj vrsta u Mediteran je došlo iz Crvenog mora preko Sueskog kanala. Census of Marine Life najavljuje da će u oktobru iznijeti konačnu procjenu o broju svih morskih vrsta poznatih nauci, čiji broj će prema očekivanjima naučnika preći 230.000.

Jedna od učesnica projekta je Nancy Knowlton sa Instituta Smithsonian, autorka knjige “Citizens of the Sea: Wondrous Creatures from the Census of Marine Life”: “Na kraju svega, shvatamo da je većina morskih organizama i dalje bezimena, a njihov broj je nepoznat. No ovim ne priznajemo poraz. Okean je toliko velik da i nakon 10 godina napornog rada imamo samo natruhe informacija o tome što se tačno nalazi u morskim vodama. No to je zaista važan i impresivan početak.”

Izvori : Eureka Science News, Census of Marine Life, Biologija.com.hr
Foto: seaphotos.com

Dartmoor (Dartmur) je brdovita oblast prekrivena niskim rastinjem u centru Devona, u Engleskoj. Njegova površina od oko hiljadu kvadratnih kilometara zaštićena je statusom nacionalnog parka. Ostaci praistorije u ovoj oblasti datiraju iz neolita i ranog bronzanog doba, pa je Dartmur poznat po tzv. „stojećem kamenju“ koje formira starovremenske kamene krugove.

Jedan od simbola Dartmura je poni, a milenijsko postojanje ove životinje u oblasti nacionalnog parka potvrdile su i iskopine iz bronzanog doba. Danas je to malobrojna, ali rasa o kojoj se pomno brine, jer su ekološki aktivisti u saradnji sa nacionalnim parkom osigurali njegovu održivo odgajanje. Iako dartmurske ponije možete vidjeti kako slobodno kasaju po netaknutoj prirodi, to nisu divlje životinje – sve imaju prsten svog vlasnika, a za njihovo odgajanje farmeri moraju dobili specijalne dozvole.

Osim kajakinga, kanuinga i jahanja, ova oblast je popularna za ljubitelje hajkinga, a Dartmur je idealan i za one koji žele odmor provesti bez automobile jer je cijelu oblast moguće obići uredjenim i označenim biciklističkim i pješačkim stazama.

Foto: Lea Lonza

Ovdje se čuvaju eksponati o istoriji brodarstva i pomorske trgovine, ali i sukobima sa gusarima na Jadranskom i Sredozemnom moru. U Muzeju su ostavštine poznatih pomorskih porodica Ivelić iz Risna i Florio iz Prčanja, knjige, slike i modeli brodova i jedrenjaka bokeljske flote, etnografsko podsjećanje na narodnu nošnju, ali i sjaj primorske vlastele…

Pomorski muzej je i jedina institucija na ovim prostorima koja je za svoje goste obezbijedila audio guide na šest jezika, a kako je riječ o trospratnom palacu, organizovano je i muzejsko odjeljenje u kojem je pristup omogućen i hendikepiranim licima.

No, iako je Crna Gora sebe prozvala ekološkom državom, od Slovenije imamo mnogo toga naučiti kada je riječ o zaštiti prirode i usvajanju standarda održivog turizma. Evo nekoliko zanimljivih podataka:

Slovenija je medju zemljama sa najbogatijim biodiverzitetom na svijetu. Iako pokriva samo 0.004% površine planete, u njoj postoji više od 1% organizama i 2% kopnenih životinja, ukupno 24,000 životinjskih vrsta.

Preko jedne trećine površine Slovenije je zaštićeno i uključeno u evropsku mrežu Natura 2000 koja štiti biodiverzitet.

Slovenia je na trećem mjestu u Evropi po bogatstvu šuma koje pokrivaju skoro 60% njene površine. Poslednjih decenija taj broj se konstantno uvećava jer Slovenci godišnje zasade preko 1,2 miliona stabala!

Slovenija ima preko 7,000 kilometara planinskih pješačkih staza, uz 165 planinarskih domova i kampova.

Broj smedjih medvjeda u Sloveniji svrstava tu zemlju pri vrhu evropske ljestvice njihovih staništa- procjenjuje se da ih je izmedju 500 i 700.

Slovenija je jedna od najbogatijih evropskih zemalja vodom. Ima 27,000 kilometara rijeka i riječnih korita, brojne termalne, mineralne izvore i brojne podzemne vode.

U Mariboru postoji 400 star čokot koji i danas radja plod. Žametna Črnina daje 25 litara vina svake godine. Inače je 216 km² Slovenije prekriveno vinogradima.

Slovenačka svjetski poznata farma konja Lipica, uzgaja lipicanere od 1580. Ova rasa je poznata po svojoj bijeloj boji i izuzetnoj sposobnosti učenja.

U Sloveniji je sačuvan i trag dinosaurusa, star oko 200 miliona godina, a nalazi se u mjestu Zalarjev Vrh kod Idrije.

Izvor: The Official Travel Guide of Slovenia
Foto: www.slovenia.info

“Sa ribljeg stomaka se skida krljušt i od nje se specijalnom tehnologijom pravi ohridski biser”, kaže Pavel Filev, jedan od nastavljača osamdeset godina duge tradicije bisernog zanata, koji nam otkriva dio porodične tajne. “Kada se odvoji krljušt, njen unutrašnji dio se koristi za proizvodnju emulzije kojom se vezuju čestice i nastaju oblici. Kalup se upotrebljava samo za okrugle bisere, jer je to vrlo konzervativan nakit koji se malo mijenjao tokom istorije, i sve se radi ručno”.

Za kilogram nakita potrebno je oko 100 kilograma ribe, a masovni izlov organizuje se jednom u pet godina. Medjutim, poslednjih godina nema plašice u nekadašnjim količinama, pa grad uskoro dobija kolektor koji bi trebao spriječiti zagadjenje jezera i tako omogućiti zaštitu te riblje vrste. Osim u Ohridu, plašice ima još samo u Bajkalu i afričkom jezeru Tanganiku.

Bisere inače radjaju školjke, koje se otvaraju za vrijeme oplodnje, pa obavijaju zrnca pijeska sokovima svojih žlijezda sve dok ne nastane biser. Na Tajlandu, na primjer, postoje plantaže takvih školjki, no priča se da su Ameikanci za ohridske recepte pravljenja bisera nudili milione dolara. Bez uspjeha. “Ohridski biser je zasticen UNESCO-om, ali i porodicnom zakletvom”, kaže Filev.

„Sjećam se cvrkuta ptica i ostrvskog cvijeća, poznatog budvanskog ljiljana kojeg su čak i botaničari zaboravili. To je ostrvo za mene neka vrsta ikone i amajlije Budve, jer je davalo samobitnost cijelom ambijentu. Čim bi stupio na ostrvo, čovjek bi se izliječio od te ljepote“, priča Antonioli.

Na Školju su se tokom vjekova organizovale gradske svečanosti, posebno za praznik Sv.Nikole, zaštitnika pomoraca. Stari spisi čuvaju sjećanje na fešte koje su u slavu ostrvskog zaštitnika počinjale služenjem mise, nakon čega je slijedila pučka gozba od brodeta, ribe s gradela, vina i rakije u izobilju do pred noć. Iz jednog od sačuvanih zapisa čitamo:

„Svaka obitelj je donijela posudje od kužine i tu se peklo jagnjadi, varila govedina i kokoši – slasti botiljerije – uprav kao svadba – i proveli smo cijeli dan ispod tende. Sofra divota je gledat. Družba veća od 200, pjevanje, zdravica do volje. Mužari gruvahu, a svježi vjetrić ladjaše naše glave od vina, položaj romantičan…“.

U čast sveca je oko 1096. godine francuski krstaš prezimenom Raimondo nakon svog povratka iz krstaških ratova na ostrvu podigao crkvicu. Kasnije je tu nastalo groblje na kojem su počivali mnogi Budvani jer je odlazak iz Starog grada u polje bilo opasno zbog raznih opsada. Taj običaj se nastavio čak do početka 19.vijeka.

Ostrvo je bilo vlasništvo budvanske vlastele do 1610, a zatim crkve Sv.Ivana Krstitelja do 1802. kada je rasprodat seljacima opštine paštrovske, najviše sela Bečići. „U vlasništvu katoličke crkve ostalo je onoliko koliko je ogradjeno zidom“, pišu arhivske knjige.

Vjerski obredi u ostrvskoj crkvici nisu se obavljali od 1940, da bi nakon više od pola vijeka, 1997. održavanjem mise ta tradicija obnovljena.

Za ostrvo je nekada bila vezana i tunja, a još se početkom nove ere u jednom od zapisa Plinija pominje da je budvanski zaliv bio toliko velik da se u njemu mogla sidriti skoro cijela rimska flota. „Iz toga se naslućuje da je tunja, koja je danas „prečica“ od Sv.Nikole do Budve, postojala kao neka brana, i da se zahvaljujući tome moglo bezbjedno sidriti brodovlje“, kaže Antonioli.

Ostrvo je tokom prošlog vijeka bilo popularno izletište ne samo Budvana već i inostranih turista, jer je predstavljalo izuzetnu ekološku vrijednost. „Na njemu je bilo drveća kojeg nećete naći drugdje. Tu još uvijek postoje četiri stabla pinusa maritima, drugdje su uništeni. Na žalost, ostala stabla su posječena zarad izgradnje , pa ove preostale bi trebalo zaštiti“, upozorava Antonioli, koji smatra da bi trebalo sačuvati ostrvo kao ekološku cjelinu nemjerljive turističke vrijednosti.

No, kolika je danas nebriga za Školj, vidi se i po tome što niko nema tačan podatak o postojanju jelena lopatara i muflona koji su na ostrvo doneseni sa Briona osamdesetih godina prošlog vijeka. U Lovačkom društvu Primorje, koje gazduje nad oko pet hiljada hektara zemlje, daju o tome kontradiktorne procjene, od onih da su životinje poslednjih godina potpuno istrijebljene, pa do tvrdnji da su na ostrvu nedavno vidjeni i jeleni i mufloni. No logično je da bi se za tri decenije, da nije bilo krivolova, ove životinje na ostrvu razmnožile i da bi, zahvaljujući ostrvskoj konfiguraciji i vrsti rastinja, bile lako vidljive čak iz barke.

Ostrvo se i medijski degradira uništavanjem njegovog viševjekovnog imena. Zbog nepoznavanja i nepoštovanja kulture i tradicije budvanskog nasljedja, mediji za ostrvo koriste imena nekih dalekih ostrva koji nemaju mnogo veze s Jadranom ili mediteranskim toponimima.

„Ljudi koji ne poznaju ovaj kraj zovu ostrvo Havaji, što je nonsens, ono je oduvijek bilo ostrvo Sv.Nikola, ili Školj, kako su mu tepali mještani“, podsjeća Antonioli.

(foto: Ante Urban)