PREČIŠĆAVANJE OTPADNIH VODA

Kreditnim zaduženjem od 58 miliona EUR Opština Budva ulazi u najveći infrastrukturni projekat u Crnoj Gori – izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda od Buljarice do Jaza. Time bi Budva postala prva primorska opština koja će riješiti gorući problem tretmana otpadnih voda. Postrojenja će graditi njemačka kompanija WTE Wasertehnik iz Esena, koja će gazdovati postrojenjima u narednih trideset godina. Izgradnja se planira u četiri faze i biće završena 2020. godine, kada će imati ukupne kapacitete prečišćavanja otpadnih voda za 220.000 stanovnika.

Njemci najavljuju da će sistem za tretman otpadnih voda biti izgrađen po najvišim ekološkim standardima. Prvi stepen čišćenja je tzv. “mehanika”, nakon čega dolazi biološko čišćenje da bi se iz otpada uklonio fosfor, ugljenik i ugljen dioksid.

Ukoliko projekat ne bude usporen finansijskom krizom, tek krajem naredne decenije konačno bi se moglo očekivati da neprečišćene kanalizacione vode duž Budvanske rivijere prestanu zagadjivati Jadransko more.

ČVORIŠTE STRATEGIJE

Strategiji razvoja energetike nije u skladu sa opredjeljenjem Crne Gore kao ekološke države, ocijenila ne NVO Green home povodom stavova pojedinih stručnjaka za energetiku da će Crna Gora postati energetski centar i “čvorište regiona“ zahvaljujući planiranoj izgradnju podvodnog kabla prema Italiji i novim hidroenergeskim objektima.

Green home navodi ocjene stranih konsultanata da je Strategija razvoja energetike u konfliktu sa drugim ciljevima održivosti, strategijama poput Strategije održivog razvoja, međunarodnim orijentacijama i konvencijama.

Strategija je usvojena bez strateške procjene uticaja na životnu sredinu, pored novih energetskih objekata upisan je i kontroverzni kabl, ali su zaboravljeni alternativni izvori energije, saopštava Green home.

Podsjetimo, nedavno su Italija i Crna Gora potpisale ugovor o projektu polaganja podvodnog kabla za prenos jednosmjerne električne energije između Tivta i Peskare, vrijednog 720 miliona eura.

Green home podsjeća i da državni organi nisu odustali ni od izgradnje Buk-Bijele koja bi potopila dio rijeke Tare, pod zaštitom UNESCO-a.

“Koliko se daleko ide u lobiranju njenog potapanja govore i pokušaji negiranja značaja najbrže rastuce turističke destinacije u Crnoj Gori, pominjanjem 17.000 EUR njenog prihoda od raftinga. Ova manipulacija mora ustuknuti pred zvaničnim činjenicama da je brzacima ove najljepše rijeke Evrope prema podacima Poreske uprave Crne Gore prošle godine splavarilo više od 150.000 turista, pri čemu je samo od raftinga ostvareni prihod u prvih devet mjeseci oko 740.000 EUR”- navodi se u saopštenju NVO Green home.

BEZ SPALIONICE

Iako najavljivana kao gotova stvar, do izgradnje spalionice na Brajićima najvjerovatnije neće doći jer je Ministarstvo uređenja prostora ocijenilo da izgradnja postrojenja za termičku obradu nije dobro i isplativo rješenje.

Podsjetimo, opština Budva je prošle godine učestvovala u osnivanju privrednog društva sa njemačkim partnerom “Njeste2 gas”, koja treba da gradi termičko postrojenje za obradu otpada na Brajićima, a u koje se planiralo uložiti oko 50 miliona EUR.

Iako se uz najnoviji stav ministarstva u medijima ne pominje uticaj spalionice na okolinu i ekološke parametre, čini se da je akcija NVO “Nezavisna gradjanska inicijativa” urodila plodom. Ta organizacija je duže vrijeme ukazivala javnosti na štetnost izgradnje spalionice koja bi bila ekološka bomba ne samo za područje Brajića već i cijelu Budvansku rivijeru. Više o problemu otpada u Budvi pročitajte na našem linku.

GODINA BIODIVERZITETA

Biodiverzitet je jedan od ključnih pojmova u očuvanju bogatstva i raznolikosti živog svijeta. Evropa ima jedinstvenu paletu vrsta, uključujući dragulje poput Mediterana na primjer, koju su obogatile i novih dvanaest država-članica. Medjutim, i u Evropi i svijetu, biodiverzitet je ozbiljno ugrožen, što potvrdjuju naučni podaci da je globalni stepen istrebljenja 1,000 do 10,000 puta veći nego prije par decenija.
Samo u Evropi je ugroženo 42% vrsta sisara, 15% ptica i 45% leptirova i reptila. Na primjer, artička lisica, Iberijski ris i divlja vjeverica su pred istrebljenjem.

Evropska Unija proglasila je 2010. godinom biodiverziteta, pa više detalja o njenom akcionom planu i kampanji možete naći na

http://ec.europa.eu/environment/nature/index_en.htm
http://ec.europa.eu/environment/videos/biodiversity/campagne.htm

NAJTOPLIJA DEKADA

“Poslednja decenija najtoplija je od kada se vrše mjerenja” , objavio je The Earth Policy Institute u svom poslednjem izvještaju o ubrzanom povećavanju globalne temperature poslednjih decenija.

Temperatura zemlje je sada 0.8 stepeni Celzijusa (1.4 stepeni Farenhajta) veća nego što je bila prve dekade dvadesetog vijeka, a 2/3 tog zatopljavanja desilo se od 1970. Čak i ovo naoko malo temepraturno povećanje izazvalo je reakciju prirode kroz topljenje glečera i lednika, promjene u meteorologiji i tajmingu godišnjih doba. Podsjetimo se na primjer kako su se ove globalne promjene odrazile na meteorološke prilike – u ljeto 2003. Evropu je pogodio vrući talas koji je odnio 52,000 života. Atlantska sezona uragana je 2005. bila najgora u istoriji, kada se desilo čak petnaest uragana, od kojih je uragan Katrina prouzrokovao smrt preko 1,300 ljudi, te $125 milijardi štete.

Naučnici podsjećaju i da je otopljavanje najvidljivije na Arktiku. U njegovim djelovima prosječna godišnja temepratura porasla je 2-3 Celzijusa (3.6-5.4 stepena Farenhajta) od 1950. Tokom ljeta 2007. led arktičkog mora smanjio se na najmanju ikada izmjerenu površinu, ostavljajući Sjeverozapadni prolaz potpuno bez ledenog pokrivača po prvi put u istoriji. Taj trend nastavljen je tokom 2008. i 2009. godine.

SAMIT OBEĆANJA

Dugo očekivani samit UN o klimatskim promjenama koji je početkom decembra održan u Kopenhagenu pratila je afera “climategate” koja je ojačala skepsu protivnika uvodjenja drastičnih mjera u borbi protiv klimatskim promjena, tvrdeći da je riječ o prevari, te da globalno zagrijavanje ne postoji.
Hakeri su, naime, upali u mailove naučnika koji daju ključne preporuke UN u ovoj oblasti, i objavili arhiv njihove prepiske tokom dvanaest godina, a kroz koju se implicira pokušaj manipulacije podacima kako bi se ukazalo da klimatske promjene izaziva čovjek.
Podsjetimo, prema zvaničnim podacima, količina ugljen-dioksida u zemljinoj atmosferi je oko 1750. godine (prije industrijske revolucije) iznosila oko 280 ppm (parts per million), da bi ove godine dostigla rekord od 390 ppm.

Zato se do 2020. godine planira smanjenje emisije ugljen-dioksida od 15 do 30 odsto. EU je obećala da će do kraja naredne decenije smanjiti emisiju gasova sa efektom staklene bašte za 20 procenata u odnosu na 1990, a spremna je da se obaveže na smanjene i do 30 odsto ukoliko i druge razvijene zemlje pristanu na slične obaveze.

Inače, nevladine organizacije u svijetu su razočarane rezultatima klimatskog samita u Kopenhagenu, a izvršni direktor Greenpeace-a Kumi Naido se založio za mirne građanske proteste u borbi protiv klimatskog zagrijavanja. Ekolozi su samit ocijenili i dokazom da svjetski lideri izmedju novca i života uvijek biraju novac.

MORE VJETRENJAČA

Sjevernoevropske zemlje i dalje prednjače u istraživanjima i ulaganjima u alternativne izvore energije. Nedavno je danska firma “Dong energz” promovisala najveću platformu vjetrenjača na svijetu, koja se nalazi na Sjevernom moru, kod Danske, i ima devedeset jednu vjetrenjaču na oko 35 kvadratnih kilometara. Ova jedinstvena platforma vjetrenjača na moru proizvodiće struju za 200.000 domaćinstava.

TRUJEMO JADRAN DO 2020.

Sudeći po analizama koje redovno objavljuju nadležne institucije, reklo bi se da imamo jedno od najčišćih mora. Zaboravljamo, medjutim, da se otpadne vode cijelog Crnogorskog primorja izlivaju direktno u dubine Jadrana.

U Budvi je zato najavljen projekat koji bi trebao da u naredne dvije godine obezbijedi prečišćavanje otpadnih voda za oko 150,000 ljudi.
Savremenim postrojenjima, nakon mehaničkog, otpadne vode će biti i biloški tretirane, pa tako dobijena voda prema evropskim standardima neće zagadjivati more. Izgradnja postrojenja u Budvi biće završena 2011. i imaće kapacitet za 90,000 stanovnika. Slijediće postrojenja za SV.Stefan (10,000), Reževiće (3,000), Buljarice i Petrovac (27,000).

Cijena izgradnje cjelokupnog sistema za prečišćavanja otpadnih voda u Budvi koštaće 85 miliona EUR, a nakon izgradnje njegove druge faze 2020. godine, postrojenja će opsluživati 220,000 ljudi. Sistem će graditi, a potom njime i gazdovati tokom trideset godina njemačka firma WTE.

SUMNJIVE DEKLARACIJE

Iako je u Crnoj Gori prije više od godinu dana donesen Zakon o bezbjednosti hrane koji predvidja da se kao obavezna stavka u deklaraciji proizvoda nalazi i nutritivna izjava o njegovom sastavu, još uvijek su česte reklame hrane kojoj se pripisuju ljekovita svojstva bez pokrića.
Niko nema tačan podatak koliko je takvih proizvoda danas u Crnoj Gori, a najočigledniji su primjeri na raznim mineralnim vodama, kaže dr. Ljiljana Žižić iz Zavoda za javno zdravlje Crne Gore, koja podsjeća da se tvrdnje o ljekovitosti nekog proizvoda moraju najprije naučno dokazati pa tek onda staviti na deklaraciju. “Često mi neke reklame na medijima djeluju smiješno kada govore o zdravstvenim efektima koji se ne mogu pripisati nekom proizvodu, no za ljude koji daju novac za njegovu kupovinu to nije smiješno, nego je to velika obmana”. U Evropi postoji posebna stručna asocijacija koja verifikuje proizvode sa nutritivnom izjavom, i tek kada se dobije njen sertifikat, proizvod može da se reklamira i kao lijek. “Zato osim roka trajanja i popisa aditiva, moramo se kao potrošači navikavati da na proizvodima provjeravamo i nutritivnu izjavu, odnosno njen sertifikat”, poručuje dr. Žižić.

ALGE UBICE

Nakon što je na Crnogorskom dijelu Jadrana proteklih godina svoje kolonije nastanila zloglasna alga nazvana “Tumor Mediterana” (Caulerpa racemosa), Institut za oceanografiju i ribarstvo iz Splita upozorio je ovih dana na širenje alge taksifolija “Caulerpa taxifolia”, koja bespovratno uništava Jadransko podmorje, mijenjajući njegov ekosistem.
Na Hrvatskom primorju su kao njena staništa evidentirana podmorja Starogradskog zaliva (Hvar), Malinska (Krk) i Barbatski kanal, (blizu Raba), nakon što je ta tropska alga, porijeklom iz Karipskog i Indijskog mora, uvezena za evropske akvarijume prije četrdeset godina. Naučnici objašnjavaju da je alga benigna u svom originalnom tropskom staništu, ali se nakon prilagodjavanja nižim temperaturama Sredozemnog mora pretvorila u destruktivni mutant koji uništava organizme u svojoj okolini.
Podsjetimo, kolonije rodjake ove alge, tzv. Tumora Mediterana, ranije su registrovane i u Crnogorskom podmorju – u uvalama Veslo, Mirište, Žanjice i kod ostrva Sveti Nikola. Ova alga se širi santimetar dnevno, mijenjajući sastav eko sistema jer se ribe povlače sa tog prostora, a ostali biljni i životinjski svijet nestaje, kažu u kotorskoj Biologiji mora. Iako su lokacije kolonija objavljeni prije tri godine, danas nema zvaničnih podataka o tome koliko se Tumor Mediterana proširio Crnogorskim podmorjem. (Foto: ec.eu)

SMANJITI CO2 ZA POLOVINU

Iako je u Crnoj Gori emisija štetnih gasova na “prihvatljivom nivou”, i naša država će se priključiti evropskom planu o smanjenju emisije ugljen-dioksida za polovinu do 2050.godine, izjavio je crnogorski premijer Milo Djukanović na Međunarodnoj konferenciji “Klimatske promjene i održivi razvoj u Jugoistočnoj Evropi i Mediteranskom regionu“, koja je u Budvi okupila delegacije država regiona i Mediterana. Ministar uređenja prostora i zaštite životne sredine Branimir Gvozdenović je tom prilikom najavio da će Vlada tražiti garancije Željezare o ugradnji filtera u toj fabrici, kao jednom od najvećih zagadjivača u Crnoj Gori. Ugradnja prečiščivača precizirana je privatizacionim ugovorom, a rok za njegovu ugradnju istekao je još prije godinu dana. Najavljeno je i da je u toku izrada Nacionalne komunikacione strategije za klimatske promjene, kao i “zelene knjige” za velike zagadjiivače u Crnoj Gori. (Foto: public domain)

PODMORSKI KABINET

Predsjednik Maldiva Mohamed Nasheed zatražio je od članova svog kabineta da počnu sa lekcijama ronjenja i sporazumijevanja znakovima kako bi se pripremili za sastanak koji će se 17. oktobra održati pod morem.
Sastanak je zakazan na davdeset stopa pod vodom kod ostrva Girifushi, a na dnevnim redu je potpisivanje dokumenta kojim će se države pozvati na smanjenjenje emisije gasova. ENN prenosi da će dokument biti predstavljen na decembarskom skupu u Kopenhagenu, na kojem bi svjetski lideri trebali postići dogovor o propisu koji će zamijeniti Kyoto Protocol.
Namjera maldivskog predsjednika je da ovim nesvakidašnjim sastankom skrene pažnju javnosti na problem globalnog zagrijavanja, jer bi, prema prognozama naučnika, Maldivi (arhipelag koji se uzdiže svega sedam stopa iznad površine mora) mogli nestati u narednom vijeku usljed izdizanja nivoa mora kao posljedice globalnog zagrijavanja. Predsjednik Nasheed je takodje najavio da će Maldivi postati prva zemlja na svijetu koja će prestati s upotrebom fosilnih goriva do 2020. godine. (Foto: public domain)

TOPLJENJE ARKTIKA

Otopljavanje leda na Arktiku uzrokuje njegov najniži nivo u istoriji mjerenja – otopljeno je oko 5,100 miliona kvadratnih kilometara leda na moru. Zato stručnjaci iz Državnog glaciološkog centra za snijeg i led u USA procjenjuju da bi već 2030. godine arktički led mogao nestati.
Topljenje leda je posljedica globalnih klimatskih promjena, a od kada se satelitski mjeri ledena površina na Arktiku, 2009. godina bilježi do sada najmanji nivo.
Arktički led je važna komponenta prirodnog termostata planete Zemlje, pokrov reflektuje sunčevu svjetlost u svemir i služi kao veliki Zemljin klimatski uređaj. Otopljeni led zamjenjuju tamnije okeanske vode koje apsorbiraju puno više svjetlosti i time pridonose dodatnom zagrijavanju planeta, upozorava NASA. Kako se nivo mora podiže, nastaju problemi za opstanak životinjskih vrsta, ali i ljudi koji žive uz more i na ostrvima. (Foto: earthbeatradio.org)

PTIČJI AERODROM

Od oko 500 ptičjih vrsta, koliko je do sada registrovano u Evropi, više od 40 odsto je ugroženo. U Crnoj Gori je registrovano oko 380 vrsta, od čega više od 40 odsto nema zadovoljavajući status jer nisu trajno zaštićene, upozorava ornitolog i član komisije za vrste Svjetske unije za zaštitu prirode (IUCN) Darko Saveljić.

Tokom poslednje decenije, u Cnoj Gori je zaštićen Arboretum (botanička bašta porodice Kovačević u Grahovu), Trebjesa, Tivatska solila i Prokletije, što je jako malo, kaže Saveljić, dodajući da je samo 10-tak posto zaštićene teritorije u ekološkoj državi – jako mali procenat.

“Slovenija, koja nije ekološka država, ima po strožijim standardima zaštićeno 35 odsto teritorije, a i po ostalim standardima se prije može nazvati ekološkom državom nego Crna Gora”.

Međunarodni autoritet za zaštitu ptica BirdLife International je u svjetski program zaštite područja od međunarodnog značaja za boravak ptica (IBA), na svoju mapu uvrstio Skadarsko i Šasko jezero, te Ulcinjsku solanu, jer 90 odsto ptica na Skadarskom jezeru, koje se smatra za “evropski ptičji aerodrom”, ne pripada samo Crnoj Gori nego cijeloj Evropi”, podsjeća Saveljić, i dodaje da je Evropa taj spisak 2001. godine proširila na Durmitor i Biogradsku goru.

Očekuje se da će IBA proširiti svoja ornitološka ispitivanja na Kanjon Morače, Visitor, Komove, Kučke planine, Pivsku visoravan, Goliju i dolinu rijeke Zete.

Kao zanimljivost koja govori o tome koliko važnosti očuvanju ptičjih vrsta pridaju u Evropi, Saveljić za Vijesti navodi primjer Kraljevskog društva za zaštitu ptica Velike Britanije koje ima više od 1.200 zaposlenih i milion članova. “Članarina je 30 funti što znači da imaju godišnji budžet koliki nema nijedno crnogorsko ministarstvo“, kaže Saveljić.

ZATVOR ZA DIVLJE GRADITELJE

Za divlju gradnju u Lipcima, na obali Boke kotorske, osudjene su četiri osobe – vlasnik firme “Tani” Ranko Radulović osudjen je na četiri mjeseca zatvora za protivpravno zauzimanjE zemljišta, uništenje i oštećenje prirodnog dobra u Lipcima.

Šef gradilišta Miloš Marković je za ugrožavanje životne sredine I osuđen na uslovnu kaznu od tri mjeseca, a uslovno na po šest mjeseci zatvora osuđeni su bivši rukovodilac Službe za planiranje u Javnom preduzeću “Morsko dobro” Rajko Radulović i inspektorka za vodoprivredu Biljana Jončić. Advokati osuđenih najavili su žalbe na presudu.

Podsjetimo, prošle godine su radnici firme Tani više od dva mjeseca rušili brdo u Lipcima, a šut i kamenje prosipali u more gdje je napravljen Onasip od preko 6,000 kvadrata. Nadležni su reagovali tek nakon medijskog i pritiska nevladinog sektora, i tek kada je ogromna ekološka šteta učinjena jednom od zvanično najljepših zaliva svijeta.(foto:radio Kotor)

SPASIMO MASLINE

Udruženje maslinara Budve pozvalo je graditelje na Budvanskoj rivijeri da ne uništavaju stoljetne maslinjake, jer je samo tokom Prethodnih nekoliko godina posječeno oko 5,000 hiljada maslinovih stabala, od kojih su neka imala i preko 700 godina. Najviše stabala uništeno je u Miločeru, na Medinovom kršu u Petrovcu i na rtu Zavala.

Udruženje „Maslinada“ apelovalo je na graditelje da stabla koja se ne uklapaju u njihove planove prenesu na drugo mjesto i ponovo ga zasade.

Budvanski maslinari su od Jaza do Buljarice zasadili oko 5,000 novih maslinovih stabala tokom prethodnih pet godina, ali ih je mnogo više od toga posječeno.

150 članova “Maslinade” održava oko 10,000 maslina, što je četvrtina od ukupnog broja stabala koliko ih je ostalo na rivijeri. Poredjenja radi, prije II Svjetskog rata na Budvanskoj rivijeri je bilo oko 200,000 stabala.

ŠTEDLJIVE SIJALICE

Od ovog septembra Evropska Unija je uspostavila nove zahtjeve energetske efikasnosti za sijalice namijenjene njenom tržištu. Tako će halogene i klasične sijalice sa žarnom niti postepeno nestati do kraja 2012. godine.

Do sada uobičajene sijalice zamijeniće kompaktne svetiljke, poboljšane sijalice sa žarnom niti bazirane na halogenim tehnologijama, i sijalice sa LED tehnologijama. Procjenjuje se da će se tako smanjiti emisija CO2 za 15 miliona tona godišnje, a to dalje vodi smanjenju emisije gasova staklene bašte za 20% do 2020. godine. Kada je riječ o uštedi, račun za električnu energiju će se za domaćinstva smanjiti oko 25-50 € godišnje.

RUPA OD 25 MILIONA KM

Kolika je destrukcija savremene civilizacije u odnosu na prirodu, slikovito se vidi na primjerima Himalaja i Arktika. Glečerima krova svijeta, na Himalajima, prijeti topljenje zbog klimatskih promjena, njihove šume nestaju pod pilama trgovačke ekspanzije, a divlje životinje stradaju od sve brojnijih lovokradica.
Istovremeno, na Arktiku su temperaTure dostigle najveći nivo u poslednjih 2,000 godina, pa će uz nastavak trenda otopljavanja, snijeg sa Arktika nestati do 2040. godine. Ovo su samo neka od upozorenja ekologa na Dan zaštite ozonskog omotača, 16. septembra. Nastala emitovanjem štetnih gasova, rupa u ozonskom omotaču iznad Antarktika će do sredine decembra dostići 25 miliona kvadratnih kilometara, objavila je Svjetska meteorološka organizacija povodom 16. septembra, Međunarodnog dana zaštite ozonskog omotača. Ova ozonska rupa je otkrivena je 1980. godine, a naučnici bilježe da se svake godine formira u avgustu i dostiže maksimalnu veličinu u septembru i oktobru. Ozonski omotač štiti zemlju od štetnih ultraljubičastih zraka koji mogu prouzrokovati kancer kože. (Foto: summitpost.org)

PUSTINJSKO SUNCE OBASJAVA EVROPU

Industrijalizacija Sahare biće najveći energetski projekat u svijetu kojim će se od solarne energije podmiriti oko 15% energetskih potreba Evropske Unije. Samo u naredne tri godine, na projektu kojim će solarna energija iz Sjeverne Afrike visoko naponskim kablovima stizati u Evropu, uložiće se 400 milijardi EUR.

Riječ je o tehnologiji koncentracione solarne energije instaliranjem na stotine ogromnih ogledala koji će sunčeve zrake prenositi na prijemnik i turbine za proizvodnju električne energije.

Podsjetimo, EU će ovim projektom ispuniti i zahtjeve postavljene u Direktivi o obnovljivoj energiji, po kojoj se do 2020. godine u EU mora koristiti 20% vrsta obnovljivih vrsta energije.

Kako prenosi EurActiv, koncentraciona solarna energija neće samo obezbijediti potrebnu energiju Evropi već i smanjiti emisiju CO2, jer ne proizvodi ugljenik. Naučnici smatraju da bi pokrivenost samo tri odsto teritorije Sahare sa solarnim kolektorima zadovoljilo potrebe čitavog svijeta za električnom energijom.

U EU očekuju da dobiju energiju od saharskog sunca do kraja naredne decenije.