Naša aktivistkinja Marina Grgurević organizovala je prezentaciju kampanje za srednjoškolce koji izučavaju biodiverzitet kao izborni predmet. Osim o ljudskim djelatnostima i uticajima štetnim po biodiverzitet mora, promjenama koje izazivaju invazivni organizmi poput Caulerpa racemosa, ove buduće čuvare mora upoznali smo sa pojmom Natura2000 i propisima koje će Crna Gora morati ispoštovati (posebno u dijelu zaštite Jadrana) tokom njegove primjene.

Naše mlade sagovornike zanimalo je što će donijeti pilot projekat prvog zaštićenog marinskog područja kod Katiča (Petrovac), te što konkretno pojedinac može učiniti u zaštiti biodiverziteta.

Ima i zainteresovanih za radionicu “Zaštićena područja u moru, biodiverzitet i ronjenje” koju će u Petrovcu uskoro organizovati kotorska NVO Nautilus, inače članica elektronske mreže projekta SOS – Save Our Sea.

Podsjećamo na našu šestomjesečnu aktivnost:
Pripremili smo i realizovali šest emisija o biodiverzitetu, zaštiti Jadrana i našem projektu u svim gradovima Crnogorskog primorja. Radio Budva, Radio Bar, Radio Ulcinj, Radio Jadran (H.Novi), Skala radio (Kotor) i Dux radio (Tivat) su prepoznali važnost ove kampanje i dali nam podršku kroz ustupanje svog medijskog prostora u trajanju od 20 do 120 minuta. U tim terminima gostovali su predstavnici struke, profesori, učenici, ribari, ronioci, jedriličari, nvo aktivisti.

Održane su tri edukativne prezentacije medju najmladjom populacijom – podmlatkom najuspješnijih jedriličarskih klubova u Boki Kotorskoj i srednjoškolcima koji u Budvi izučavaju biodiverzitet kao izborni predmet. Bili smo i dio zvaničnog programa omladinskog prvenstva Crne Gore u jedrenju, koje je okupilo osim najboljih domaćih, i najjbolje mlade jedriličare iz regiona.

Štampan je flajer sa najnovijim lokacijama Caulerpa racemosa koje je evidentirao Institut za biologiju mora iz Kotora, a koji je učesnicima kampanje dao osnovne smjernice o štetnosti te invazivne alge i načinima prevencije.

Oformili smo internet mrežu institucija, klubova, organizacija i pojedinaca s ciljem razmjene informacija koja neće prestati sa završetkom ovog projekta.

Podsjećamo na neke od segmenata  kampanje

Sajam ekologije

Budva

Tivat

Bar

Projekat je realizovan u okviru regionalnog projekta

Partnerske akcije za zaštitu biodiverziteta na zapadnom Balkanu

]]> http://www.montenegreen.com/featured-articles/zavrsetak-kampanje/feed/ 0 http://www.montenegreen.com/featured-articles/devastacija-perazica-dola/ http://www.montenegreen.com/featured-articles/devastacija-perazica-dola/#comments Fri, 09 Sep 2011 10:00:31 +0000 Jasna http://www.montenegreen.com/?p=3669 Mještani i vikendaši Perazića dola potpisivali su tokom avgusta peticiju za zaštitu i očuvanje zdrave životne sredine u toj uvali. Do prije desetak godina, kada je počela intenzivna divlja gradnja, Perazića do je bio medju najljepšim mjestima na Budvanskoj rivijeri. Danas je primjer devastacije koja se odvijala godinama naočigled svih.

Najnovijom peticijom mještani žele apelovati da državni organi obezbijede zdravu životnu sredinu i spriječe dalje devastiranje uvale. Njaveći krivci za to su, prema mišljenju mještana, investitori apartmanskog naselja Bankada i hotela As, zbog kojih se fekalije direktno izlivaju u more. Time se krši zakon o obaveznom prečišćavanju otpadnih voda, a prije gradnje nije izvršena ni procjena uticaja na životnu sredinu.

Podsjetimo, hotel As je prodat 2003. godine, i od tada traje agonija izgradnje gigantskog objekta na pjenu od mora, koja je potpuno obustavljena poslednjih nekoliko godina. I umjesto da se zbog kršenja rokova raskine ugovor sa investitorom, Vlada ih je iz godine u godinu produžavala sa novim obećanjima. U medjuvremenu, geografija i podmorje priobalnog dijela uvale u potpunosti su izmijenjeni, tvrde potpisnici peticije:

“Plaže su zatrpane stijenama i građevinskim otpadom, komadima betona sa zarđalom armaturom i đubretom koje su građevinari bacali u more. Kao pripremu za ljetnju sezonu 2011. zakupac Velike plaže je bio prinuđen da iznese više od 100 kamiona šuta i kamenja i donese isto toliko pijeska. Mala plaža, nekada posuta sitnim šljunkom i pijeskom, sada više ne postoji u takvom obliku! Tokom rekonstrukcije hotela As uništen je sistem za prečišćavanje otpadnih voda 60 kuća postojećeg naselja, a novi nije napravljen. Fekalije iz naselja sada otiču u more preko potoka, koji je jedini ’prečišćivač’, pa se slivaju na plažu”. Ovim se ne ugrožava samo ambijent i ljepota kamenih kuća koje su gradjene šezdesetih godina prošlog vijeka, već i zdravlje svih koji se kupaju na plažama u Perazića dolu.

Mještani zahtijevaju da investitor hotela As obezbijedi sistem za prečišćavanje otpadnih voda i reguliše odliv daleko od obale i kupališta, a u cilju trajne zaštite prirode u uvali ograniči gradnja tako da dozvoljena maksimalna spratnost bude najviše tri etaže (suteren, prizemlje i sprat).

Sa podmlatkom jednog od najtrofejnijih jedriličarskih klubova razgovarali smo o biodiverzitetskoj zaštiti Jadrana kroz primjer invazivne alge Caulerpa racemosa („tumor Mediterana“ ) koja se do danas proširila na 12 lokacija uz 10 km Crnogorske obale.

Uz preporuke o načinima prevencije njenog širenja, inženjer pomorstva Siniša Luković je mladim zaljubljenicima ovog olimpijskog i mediteranskog sporta govorio i o najčešćim uzrocima zagadjenja mora koje izaziva čovjek. Prezentovani su uzroci i posljedice sve češćih ekoloških incidenata u Boki Kotorskoj i njihov uticaj na biodiverzitet mora. Razgovor je pokazao da su i naši najmladji, uzrasta od 8 do 14 godina, već imali prilike da svjedoče izlivanjima nafte i sličnim zaprljanjima u zalivu koja ostaju nekažnjena.

Podsjetimo, osim invazivnih vrsta, balastnih voda i betonizacije obale, glavni uzroci ekoloških incidenata zagadjenja mora u Boki Kotorskoj su nedozvoljeni naftni i hemijski ispusti, te otpad koji se nekontrolisano izbacuje sa brojnih plovila.

Edukativni segment kampanje SOS Save Our Sea nastavljen je predavanjem o biodiverzitetu i njegovoj zaštiti na Jadranu za učesnike Državnog prvenstva Crne Gore održanog od 12. do 14. avgusta u Tivatskom akvatoriju. Na predavanju je bilo 50-ak najboljih mladih jedriličara Crne Gore iz klubova „Jovo Dabović“- Baošići, „Jugole Grakalić“- Herceg Novi, „Lahor“- Kotor i “Delfin” Tivat (uzrasta od 8 do 20 godina) koji su se takmičili u klasama Optimist, Laser, Laser Radial i Laser Standard.

Prezentacija je imala i regionalni karakter jer su medju učesnicima prvenstva bili i sportisti iz susjednih država – članovi klubova iz Hrvatske („Marina“- Kaštela, „Mornar“- Split, „Zagreb“- Zagreb), te Srbije („Gemax“- Beograd i „Metalac“- Smederevo). Mlade sportiste smo upoznali sa osnovnim pojmovima biodiverziteta i Nature 2000, neophodnosti zaštite mora na primjeru invazivne vrste Caulerpa racemosa, kao i mjerama prevencije protiv njenog širenja.

Učesnicima (kasnije i gostima svečanog proglašenja pobjednika) podijeljena je publikacija sa mapom do sada otkrivenih lokacija Caulerpa racemosa duž Crnogorskog primorja.

Kampanja „SOS Save Our Sea“ je dio Partnerskih akcija za zaštitu biodiverziteta zapadnog Balkana, koje su pokrenuli WWF, Green Home iz Podgorice, Sunce iz Splita i Mladi istraživači Srbije. Kroz lokalne grantove kampanju finansira EU.

Članovi Delfina u svojim ulovima iz plićeg pojasa Budvanske rivijere nalaze brancin, oradu, sarag, dok se iz većih dubina najčešće ribaju kanjac, ukljata, vukan. Uz periodičnu ribu kao što je gof ili tuna, odomaćena je lampuga koja se u ovom dijelu Jadrana pojavila prije par decenija.

Iako nema preciznih zvaničnih podataka, ribari su svjedoci da riba bježi u dublje more, a jedan od navažnijih uzroka po mišljenju Kotarca je veliki broj kanalizacionih ispusta i hemijska zagadjenja koja se često dogadaju duž Crnogorskog primorja.

Nerijetko, ribari u svojim mrežama nailaze otpad – limenke, plastične kese i boce. „Glavni uzrok mnogih onečišćenja mora je čovjek. Svi gledamo kako da od mora uzmemo što više, a malo činimo da mu to vratimo. Osim naše individualne odgovornosti da naučimo svoju djecu da čuvaju more i ne bacaju otpad u Jadran, treba više uraditi na planu zakonodavstva; na primjer, plastične kese se mogu zamijeniti lako razgradivim, a može se i zabraniti upotreba plastičnih boca na plažnim barovima u blizini mora“, kaže Kotarac.

U okviru kampanje emitovan je i radio prilog u kojem o potrebi zaštite Jadrana govore stručnjaci, ribari i učenici koji u srednjoj školi izučavaju biodiverzitet kao izborni predmet.

Poslušajte emisiju
SOS Radio Budva 1
SOS Radio Budva 2

“Naš najveći problem je što ni one zakone koji postoje ne sprovodimo”, kaže inženjer pomorstva Siniša Luković, koji podsjeća da na papiru postoji nekoliko institucija koje se bave problematikom zagadjenja morskog akvatorija, a najviše odgovornosti ima inspekcija bezbjednosti plovidbe koja postoji pri lučkim kapetanijama u Kotoru i Baru. “Dva inspekcijska čamca sa po dva inspektora ne mogu “pokriti” cjelokupi akvatorij, to je fizički nemoguća misija”, kaže Luković, koji kao rješenje navodi ono što ima svaka primorska zemlja – obalsku stražu, kao krovnu instituciju zaduženu za poštovanje zakona na moru, bezbjednost pomorskog saobraćaja i zaštitu akvatorijuma od ekoloških akcidenata. Medjutim, u Crnoj Gori umjesto obalske straže imamo nešto što nema nijedna druga zemlja – “Koordinaciono tijelo obalske straže” koje djeluje u Podgorici, a predstavlja jedan glomazni administrativni aparat sačinjen od predstavnika lučkih kapetanija, pomorske policije, ministarstva odbrane itd.

“U praksi to ne funcioniše jer je Crna Gora jedna od rijetkih zemalja svijeta koja ne kontroliše svoje teritorijalno more i epikontinentalni pojas. Iako svaka odgovorna država ima 24 sata na moru patrolne čamce koji stalno kontrolišu teritorijalno more i morsku granicu, mi to nemamo – nama su naši političari rekli da je to skupo, i da nam ne treba”, kaže Luković.

Od 2003. god. obezbjedjenje državne granice i svega što se na moru dešava preuzela je policija, a prije par godina MUP je promovisao projekat elektronskog obezbjedjenja državne granice na moru i kontrolu teritorijalnih voda. Instalirani su navigacijski (a ne osmatrački) radari i dvije kamere na Crnom rtu i Obosniku. No njihov učinak je za Lukovića upitan.

“Godinama nije zabilježeno da je pomorska policija Crne Gore spriječila krivolov, da je privela na primjer neku stranu ribaricu koja je bez dozvole u našim teritorijalnim vodama. A da je to redovna pojava potvrdiće svaki ovdašnji ribar koji redovno sreće italijanske, a onda i albanske brodove na 3-4 milje od obale”, tvrdi naš sagovornik.

Nedostatak kontrole na moru uzrokuje i pasivnost u slučajevima ekološki incidentnih ponašanja. A kako te prekršaje tretiraju razvijene zemlje govori primjer drakonskih kazni u Sjevernoj Americi, navodi Luković.

“Svaki naš pomorac koji plovi na stranim brodovima, posebno oni na pozicijama oficira i zapovjednika, reći će vam da je njihova najaveća noćna mora mogućnost da izazovu ekološki akcident. Posebno kada plove ka američkoj obali, gdje prolaze drastične provjere obalske straže da li ispuštaju zauljane tečnosti i naftu u more, ili da su oštetili koralni greben kao zaštićeno marinsko područje. Svaka pomorska zemlja u svijetu jako dobro štiti svoj morski ekosistem i tu su kazne drakonske. Zato je najveći strah svakog brodara i kapetana da se ne ogriješi o morski ekosistem, jer može ga slijediti kazna za koju nije dovoljno ni da proda brod kako bi je otplatio”.

Ove godine Crna Gora je usvojila Zakon o sprječavanju zagadjenja mora sa plovnih objekata, koji po prvi put tretira veliki ekološki problem na Mediteranu i Jadranu – balastne vode. No, nedavna medijska dezinformacija o navodom ispuštanju fekalija jednog kruzera u Kotorski zaliv, pokazala je da ne postoji funkcionalna mreža nadzora, jer bi se u startu razjasnilo da nije riječ o zagadjenju već ispiranju sidrenog lanca.

”Ako iko danas u svijetu poštuje pravila sprječavanja zagadjenja sa brodova to su upravo kruzeri. Jer svi oni moraju imati crne tankove i uredjaje za tretman balastnih voda koji će po IMO preporukama za ostale trgovačke brodove biti obavezan tek od 2015. Većina kruzera to već sada posjeduje, što ne možemo reći za velike jahte koje uplovljavaju u naše vode. Veliki jahtaši često ne ispunjavaju ekološke standarde, i pritom mislim na one koji imaju plovila od 30 m i više, koji često i nisu iskreni zaljubljenici u more i nautiku. Suprotno iskustvo imam sa jedriličarima, onima sa plovilima dužine 10 – 15 m, koji su zaista pravi zaljubljenici mora. Rijetko će neko od njih svjesno izazvati štetne poljedice po morski ekosistem”, priča Luković.

Na površini od 1,300 kvadrata, Komunalno preduzeće izgradilo je centar za lagerovanje starog papira i kartona u rasutom i presovanom obliku. Pokrenute su i dvije prese koje imaju maksimalan kapacitet od 50 paketa dnevno (jedan paket je težak cca 250 kg). Računa se da će na ovaj način oko 300 tona komunalnog otpada biti preusmjereno sa deponija.

Plasiranje ovako prikupljenog papira plasiraće se u Bosni i Hercegovini, a kako bi se animirali hotelijeri i trgovački centri, Komunalno preduzeće im obezbjedjuje besplatan odvoz selektiranog otpada.

“Cilj nam je da ovaj projekat bude veliki korak u unapredjenju komunalnih djelatnosti u gradu”, kazao je na otvaranju Reciklažnog centra predsjednik Opštine Budva Lazar Radjenović.

Direktor Komunalnog preduzeća Djordjije Medin je najavio da će se nakon prve faze posvećene selekciji papira i kartona, početi sa selekcijom plastike, za što će se obezbijediti i novo vozilo.

Crna Gora će uskoro dobiti novi Zakon o otpadu jer postojeći nije zaživio u praksi. Propisi će odrediti jasnije kazne za nepoštovanje zakona, najavljuje Igor Jovović iz Ministarstva održivog razvoja i turizma.

“Moraće se selektivno sakupljati papir, plastika, metal i staklo, a na primjer 50% tako prikupljenog papira moraće se reciklirati i ponovo upotrijebiti”, naglašava Jovović. Kampanju Selekcije otpada u Opštini Budva, započetu avgusta 2010. godine, sprovode nevladine organizacije Nezavnisna gradjanska inicijativa, Green.me i Eko Forum, u saradnji sa Komunalnim preduzećem, Opštinom Budva i resornim Ministarstvom. Do sada je o ovoj temi realizovano više predavanja i akcija prikupljanja u osnovnim školama, kao i medijska kampanja u cilju edukacije javnosti o važnosti primjene evropskih standarda u odlaganju otpada.

Pilot projekat zaštićene marinske zone Katič kod Petrovca obuhvata površinu od 2,315 hektara i unutar njega se nalaze Petrovac, tri Emerald područja i 5 plaža koje imaju status spomenika prirode.

Na tom području vršiće se monitoring morskih staništa i zajednica i zaštita podvodnih livada Posidonia Oceanica, a funkcionisanje zaštićene zone biće ogled za ostala marinska područja u crnogorskom Jadranu. Podsjetimo, u toku je priprema Studije opravdanosti za uspostavljanje tri morska zaštićena područja na lokacijama Platamuni, Ostrvo Katič i Stari Ulcinj.

Danas u Mediteranu postoje 94 zaštićena područja, dok je sistem upravljanja uspostavljen na površini od 4 %. Region Mediterana predstavlja o,3 % ukupne zapremine okeana, a u njemu živi 7% od ukupnog broja marinskih vrsta do sada identifikovanih na globalnom nivou.

Ispitivanja obavljena u Jadranskom moru ukazuju na brzo širenje invazivne alge Caluerpa racemosa i u crnogorskom dijelu. Problem unošenja invazivnih balastnih voda predstavlja jedan od ključnih problema u cijelom Mediteranu, a samo po jednoj luci u Jadranu se godišnje izmijeni 250,000-500,000 tona balastnih voda. Ispitivanja su pokazala da se u periodu od mjesec dana na taj način u Mediteran prosječno “uveze” jedna invazivna vrsta. Iako najveći broj tih vrsta nije direktno opasna po čovjeka, one izuzetno škode biodiverzitetu ali i ekonomskim resursima mora.

foto: public domain

Mediteranski akcijski plan je objavio da svaki stanovnik Mediterana godišnje baci u more oko 250 kg otpada, od čega je dvije trećine plastičnog, što je ozbiljan ekološki problem za zdravlje mora. Jer, potrebno mu je mnogo godina za razgradnju otpada:

najlon – 600 godina
plastične boce – 450 godina
limenke – 80 do 200 godina
opušak cigarete – 5 godina
novinski papir – 1,5 mjesec

A tako je malo potrebno da pomognemo moru:

Ne bacajmo otpad u more.
Ne nosimo plastične proizvode i ambalažu na plažu.
Ne koristimo kese.
Ne ostavljajmo opuške za sobom.
Pokupimo otpad koji smo ostavili za sobom na plaži.
Pokupimo i otpad koji su drugi ostavili.

Slušaoci su upoznati sa evropskim propisima i standardima zaštite biodiverziteta koje će i Crna Gora morati primijeniti tokom evropskih integracija, govoreno je o aktuelnim ekološkim problemima i zaštiti životne sredine kako na Crnogorskom primorju, tako i u kontinentalnom dijelu zemlje, ukazano je na uzroke zagadjenja Jadranskog mora.

Poslušajte izvode iz emisije:

Sto je biodiverzitet
(Nataša Kovačević, NVO Green home)

Natura2000 info centar
(Nataša Kovačević, koordinatorka mreže)

Primjer luke
(Anto Baković, NVO MCF)

Zagadjivaci mora
(Jasna Vukićević, NVO Green.me)

Iako je ekološka inspekcija ranije objavila da su iz marine Porto Montenegro u posljednje vrijeme izvezene značajne količine otpada – 600 tona azbestnog i oko 40 tona zauljanog brodskog otpada, rizik postoji i danas jer se očigledno ne sprovodi kaznena politika prema onima koji ispuštaju hemijski i drugi otpad u more, pa je samo tokom protekle godine zabilježeno četiri slučaja takvog onečišćavanja tivatskog zaliva u oblasti marine. I početkom ovog mjeseca, pojavila se velika masna mrlja od nafte i prljavštine se prostirala od Porto Montenegra do Donje Lastve. Inspekcije se do danas nisu oglasile o uzročnicima.

O ovim i drugim temama redovo izvještava “Zeleno-plava eko Boka”, emisija Radio Dux-a iz Tivta koja je posvećena ekološkim i temama zaštite životne sredine, s posebnim akcentom na zaštiti Boke Kotorske i Jadranskog mora.

Značajan prostor posvetili su i kampanji SOS – Save Our Sea koju su promovisali i putem Radija Dux.

Poslušajte emisiju u kojoj je emitovan prilog o našoj kampanji na linku Zeleno-plava eko Boka.